Voor het ontwerp van Sint-Pieterspoort keek OFFICE Kersten Geers David Van Severen onder meer naar een beroemd voorbeeld uit de twintigste-eeuwse architectuur: de twee woontorens van Mies van der Rohe aan Lake Shore Drive in Chicago. Architect David Van Severen noemt het zonder omwegen “een fantastisch project”. Ook daar gaat het om twee torens die lichtjes verschoven staan tegenover elkaar en zo een buitenruimte maken. “Lake Shore Drive is zeker een inspiratie geweest voor Sint-Pieterspoort”, beaamt ook zijn vennoot, architect Kersten Geers.  

Kersten Geers ziet zo’n historische referentie niet als iets uitzonderlijks binnen het ontwerpproces. “Je kan architectuur nooit helemaal zelf uitvinden. Er is een hele cultuur van architectuur. Er zijn honderden voorbeelden van alle soorten gebouwen.” Voor hoogbouw ligt die geschiedenis bovendien nog relatief dichtbij. “Je hebt heel evidente, heel mooie referenties. En vele daarvan zijn Amerikaans. Mies van der Rohe is in dit project een belangrijke compagnon de route geweest.” 

Twee torens, één compositie 

Toch is Sint-Pieterspoort geen poging om een stukje Amerika naar hier te halen. “Gent is uiteraard Chicago niet. De schaal, omgeving en omstandigheden zijn fundamenteel anders”, benadrukt Geers. Wat OFFICE interesseert, zijn de principes achter Lake Shore Drive. “Het zijn heel verfijnde, gedetailleerde gebouwen waarin alle gevels identiek zijn. Eerlijk gezegd zijn die gebouwen qua proportie zelfs een beetje vergelijkbaar. En ze creëren samen ook een tussenliggende buitenruimte.” 

“De torens zijn als twee dansende figuren in het landschap van de stad.” — Kersten Geers, architect 

Het ensemble laat zich bovendien niet vanuit één standpunt vatten. Afhankelijk van waar je staat, verandert de verhouding tussen beide gebouwen en daarmee ook hun aanwezigheid in de omgeving. Bij Lake Shore Drive ervaart Geers precies die kwaliteit. “Vanop een afstand lijken de torens twee dansende figuren in het landschap van de stad. Dat was ook voor ons belangrijk ten opzichte van de onmiddellijke buren van Sint-Pieterspoort: dat de woontorens een zekere elegantie hebben.” De wisselende relatie tussen twee eenvoudige figuren primeert zo op een opvallende vorm van elke toren afzonderlijk. 

De structuur bepaalt het beeld 

Ook in de uitwerking van Sint-Pieterspoort speelt de constructie een bepalende rol. David Van Severen spreekt over een “eerlijke structuur”, waarbij de opbouw van de torens mee hun architecturale karakter bepaalt. In plaats van die achter een extra laag te verbergen, blijft ze nadrukkelijk afleesbaar. Daarmee ontstaat een verwantschap met de aandacht voor structuur die OFFICE bij Mies waardeert, zonder diens architectuur letterlijk over te nemen. 

“De structuur is eigenlijk de allereerste gevel van het gebouw.” — David Van Severen, architect 

Van Severen vat die benadering kernachtig samen: “De kolommen en de verschillende verdiepingen hebben we zichtbaar gemaakt. What you see is what you get. De structuur is eigenlijk de allereerste gevel van het gebouw.” Geers voegt daar een ander effect aan toe: “De kolommen staan buiten, de gevel staat binnen. De twee torens lijken daardoor een beetje ranker dan ze echt zijn. Als je de gevel buiten de structuur had geplakt, waren het vrij forse volumes geworden.” 

Hetzelfde en toch verschillend 

Lake Shore Drive interesseert Geers overigens niet alleen vanop afstand. Hij bezocht door de jaren heen verschillende appartementen in de torens en zag hoe achter de eenvoudige, identieke gevels een verrassend diverse wereld schuilgaat. “Aan de buitenkant valt dat nauwelijks af te lezen, maar het zijn bijna allemaal zeer verschillende appartementen.”. Ook in Sint-Pieterspoort vormt een consequent architecturaal kader de basis voor uiteenlopende manieren van wonen: verdiepingen en appartementen kunnen op verschillende manieren worden ingedeeld en door de bewoners naar hun hand worden gezet. 

“Als een ontwerp bijna moeiteloos lijkt, dan denk ik dat we succesvol zijn.” — Kersten Geers, architect 

De lessen uit Chicago worden in Gent uiteindelijk gecombineerd met heel andere omstandigheden: een bestaande parkeergarage waarop moest worden voortgebouwd, een oud masterplan en de specifieke plek naast het Sint-Pietersstation. Precies in die wisselwerking tussen inspiratie en wat al aanwezig is, krijgt Sint-Pieterspoort een eigen karakter. “In het midden doen we niks. Links en rechts verschuiven we de torens een beetje en zo ontstaat het ensemble als het ware vanzelf”, zegt Geers over Sint-Pieterspoort. Maar dat ogenschijnlijke gemak is wél het resultaat van veel denkwerk: “Je moet heel veel moeite doen om iets als vanzelf te laten ontstaan. Maar als een ontwerp bijna moeiteloos lijkt, dan denk ik dat we succesvol zijn.”